Fiscus mag bankgegevens klant niet zomaar kopiëren

11 juni 2013

Judith Witters

De fiscale rechtbank heeft Optima in het gelijk gesteld in een rechtszaak tegen de Bijzondere Belastinginspectie (BBI). Het BBI zou op 30 januari 2012 een normale controle naar het fiscaal dossier van Optima uitvoeren, maar later werd vernomen dat het onderzoek op de cliënten van Optima gericht zou zijn. En dat mag niet zomaar.

De rechtbank oordeelde dan ook dat de BBI die controle heeft misbruikt om gegevens van klanten te bekomen en zo de grenzen van het visitatierecht heeft geschonden. De klantendossiers die het BBI heeft meegenomen, mogen niet worden onderzocht of worden aangewend voor belastingdoeleinden en moeten binnen de drie werkdagen worden teruggegeven aan Optima. De rechtbank kende Optima een morele schadevergoeding toe.

Van in het begin heeft Optima de rechtsgeldigheid van de fiscale controle betwist. Hoewel de BBI aanvankelijk verklaarde dat het een normale controle van de onderneming betrof, kopieerden de inspecteurs een grote hoeveelheid gegevens, vooral klantendossiers. De werkelijke opzet van de controle werd verborgen gehouden. Volgens een aantal analisten werd zo druk gezet op de klanten van Optima om hun toestand te regulariseren, mochten ze bij de instelling beleggingen hebben gedaan met zwart geld. Optima zag daarin een machtsafwending in hoofde van de BBI. De rechtbank volgt nu ook die redenering.

De BBI kopieerde de gegevens van Optima met het doel rechtstreeks de klanten van de financiële instelling te onderzoeken en beging daarmee een flagrante overtreding. De administratie mag wel bepaalde bestanden kopiëren, maar moet daarvoor de normale procedures en regels volgen. De BBI verklaarde wel dat ze, in afwachting van de uitspraak van de rechtbank, geen onderzoek heeft gedaan naar de klantendossiers, maar de rechtbank was toch streng voor de gewestelijke directie van de BBI.

Optima beklemtoont dat het vonnis van de rechtbank niets verandert aan haar manier van werken. De instelling blijft vermogende particulieren en ondernemingen bijstaan om een totaal financieel plan te ontwikkelen, gericht op lange termijn. Optima staat als een erkende financiële instelling onder toezicht van regelgevende instanties en respecteert die regelgeving nauwgezet.

Het vonnis maak het maatschappelijke debat over de mogelijkheden en beperkingen van het visitatierecht weer actueel. Het vonnis wijst erop dat de belastingplichtige moet meewerken aan een onderzoek, maar dat de fiscus zich ook aan de spelregels van belastingcontroles moet houden.

Het vonnis is een opsteker voor alle financiële instellingen in ons land. Het bankgeheim blijft overeind als het gaat over een controle van de instelling zelf. De procedure om dat bankgeheim op te heffen, werd onlangs getoetst bij het Grondwettelijk Hof. Het Hof oordeelde dat er strikte procedures voor de opheffing van het bankgeheim van toepassing zijn en dat die procedures gerespecteerd moeten worden.