Vader of moeder overleden: wat staat u te doen?

7 januari 2026

Tom Dejonghe

Als een van uw ouders overlijdt, is de nalatenschap regelen ongetwijfeld het laatste waar u mee bezig wilt zijn. Toch staat u dan het een en ander te wachten. Wat moet u regelen bij de overheid, de bank en de notaris? We overlopen het voor u.

Sommige zaken moet u al regelen binnen de eerste uren na een sterfgeval, zoals het overlijden laten vaststellen door een arts, contact opnemen met een uitvaartondernemer en aangifte doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Voor de andere regelingen die u dient te treffen, hebt u gelukkig meer tijd.

Eerste dagen tot weken: rekeningen blokkeren, instanties informeren

Tijdens de eerste weken moet u als erfgenaam alle banken informeren waarbij de overledene klant was. Zodra een bank op de hoogte is, blokkeert die alle bankrekeningen en bankkaarten van de overledene en de langstlevende partner. Ze verzegelt ook de kluizen die uw ouders er aanhielden. De rekeningen gauw leegmaken om successierechten te vermijden, heeft geen zin.

Leeft een van uw ouders nog en woonden zij wettelijk samen of waren ze gehuwd? Dan mag de langstlevende huwelijkspartner of wettelijke samenwonende partner de helft van de totale tegoeden op de zicht- en spaarrekeningen opnemen met een maximum van 5.000 euro. Daarmee kan uw vader of moeder verder in zijn of haar levensonderhoud blijven voorzien.

Ook enkele andere instanties waarmee uw ouder contractueel verbonden was, moet u op de hoogte brengen. Denk bijvoorbeeld aan de werkgever, boekhouder, verzekeraars, het ziekenfonds en de Dienst voor Inschrijving van Voertuigen.

Eerste maanden: contact opnemen met de notaris

Eenmaal de rekeningen geblokkeerd zijn, neemt u het contact op met de notaris. Die doet dan het nodige om de rekeningen opnieuw te laten deblokkeren. Heeft de overledene bij leven aan successieplanning gedaan, bijvoorbeeld met een huwelijksovereenkomst of testament? Zijn er minderjarige erfgenamen? Dan stelt de notaris een akte van erfopvolging op, waarmee de tegoeden bij de bank opnieuw te deblokkeren zijn. Anders volstaat daarvoor een attest van erfopvolging. Dat kan u eventueel ook zelf aanvragen via MyMinfin.

Om te weten hoeveel erfbelasting de erfgenamen moeten betalen, heeft de fiscus een lijst nodig van alle goederen die zich in de erfenis bevinden. Ook voor die aangifte van de nalatenschap doet u het best een beroep op de notaris. Bij een overlijden in het binnenland hebt u vier maanden tijd voor de aangifte. Bij een overlijden in het buitenland hebt u vijf of zes maanden tijd, afhankelijk van het land waar het sterfgeval plaatsvond.

Hoe raakt de erfenis verdeeld?

De langstlevende echtgenoot en de kinderen van de overleden ouder hebben recht op een zogenaamd reservatair deel van de nalatenschap. De langstlevende huwelijkspartner krijgt bovendien de hele nalatenschap in vruchtgebruik. Als de partners wettelijk samenwoonden, erft de langstlevende partner automatisch het vruchtgebruik van de gezinswoning en de aanwezige inboedel. Dat is aan te passen via een testament. Wettelijk en feitelijk samenwonende partners hebben geen reservatair deel. Wat er met de rest van het vermogen gebeurt, kan de overledene zelf bij leven beslist hebben aan de hand van een testament.

Doorheen de volledige afwikkeling van een nalatenschap biedt de notaris ondersteuning als een vertrouwenspersoon met beroepsgeheim en als juridisch expert. Niet alleen om de nalatenschap correct aan te geven, maar ook bijvoorbeeld als de nalatenschap onroerende goederen bevat die de erfgenamen willen verkopen. De notaris stelt dan een akte van onroerende erfopvolging op, maar beantwoordt ook vragen rond de verkoop. Maar via de notaris kan u ook een erfenis weigeren, door daarbij een verklaring van verwerping in te dienen.

Met welke kosten moet u rekening houden?

Om een akte van erfopvolging op te stellen, rekent de notaris een vast ereloon van 211 euro aan, verhoogd met 135 euro per aanwezig onroerend goed. Hoeveel de afhandeling van het dossier in totaal kost, verschilt naargelang de complexiteit ervan en het aantal opzoekingen dat de notaris moet uitvoeren. Hoeveel de bank aanrekent voor het opstellen van een nalatenschapsdossier, verschilt wel eens. Sommige banken rekenen niets aan, maar de dossierkosten kunnen ook oplopen tot 150 euro.

Bekijk hoeveel kosten uw bank aanrekent voor een nalatenschapsdossier