Wat moet u weten over schenkingen binnen het nieuwe erfrecht?

19 oktober 2018

Dries Van Damme

Sinds 1 september is het nieuwe erfrecht van kracht. Dat heeft niet enkel invloed op erfenissen, maar ook op schenkingen. U zorgt dan ook maar beter dat wat u schenkt vandaag overeenstemt met wat u écht wilt.

Meestal is het interessanter om een deel van uw vermogen te schenken dan alles na te laten in een erfenis. De schenkbelasting ligt algemeen namelijk lager dan de erfbelasting. Schenkingen gebeuren in de regel via een notariële akte.

Regels roerende goederen

Voor de schenking van roerende goederen, zoals geld en juwelen, geldt in het Vlaams gewest een tarief van 3 procent tussen partners, (groot)ouders en (klein)kinderen. Ook voor samenwonenden geldt dit tarief, als ze tenminste al langer dan een jaar samenwonen. Voor alle andere onderlinge relatievormen geldt een tarief van 7 procent.

U kunt ook schenken door gewoon een som over te schrijven, zonder de notaris te passeren. Blijft u als schenker nog minstens drie jaar in leven nadien, dan hebt u belastingvrij geschonken. Dat klinkt interessant, maar als u eerder overlijdt, komt op dat bedrag alsnog erfbelasting. Dat bedrag verschilt naargelang de verwantschap en de omvang van de erfenis.

Zo geldt op erfenissen in rechte lijn en tussen partners een tarief van 3 procent voor bedragen tot 50.000 euro. Daarna klimt dat percentage op tot 9 procent, en boven de 250.000 euro wordt het zelfs 27 procent.

En ook al is de belasting op erfenissen tussen andere personen sinds 1 september flink gedaald, dan nog lopen de tarieven op van 25 tot 55 procent. Ter vergelijking: vroeger ging het om 45 tot 65 procent. Schenken zonder notaris houdt dus wel degelijk een risico in.

Erfenis doorgeven

Nieuw binnen het kersverse erfrecht is dat maar één keer erfbelasting verschuldigd is als u binnen het jaar een deel van de erfenis van uw ouders aan uw kinderen doorgeeft. Vroeger kon dat ook, maar enkel voor het volledige bedrag.

Nu wordt een gedeeltelijke erfenissprong mogelijk, zonder dat u meteen de hele erfenis moet doorgeven aan uw kinderen.

Regels onroerende goederen

Op onroerende goederen gelden progressieve tarieven, die stijgen met de waarde van de schenking. Sinds 2015 zijn die tarieven drastisch verlaagd, wat onroerend goed schenken populairder maakte.

Bijvoorbeeld: op onroerend goed geldt een standaardtarief van 3 procent voor schenkingen in rechte lijn tot een bedrag van 150.000 euro. Vroeger kon dat tot 10 procent oplopen. Tussen 150.000 en 250.000 euro is 9 procent van toepassing. Boven dat bedrag klimmen de percentages op van 18 tot 27 procent. Voor schenkingen tussen andere personen schommelen de tarieven tussen de 10 en 40 procent. Als het haalbaar is, is het verstandig om onroerend goed in schijven te schenken – tegen lagere schenkingsrechten per schijf – met telkens een tussenperiode van drie jaar.

Vermijd ruzies onder erfgenamen

Het nieuwe erfrecht heeft vooral impact als verschillende erfgenamen op andere momenten een schenking krijgen. Elke erfgenaam moet nu schenkingen inbrengen wanneer de notaris de erfenis verdeelt. Waar vroeger elke erfgenaam evenveel moest inbrengen - ongeacht het tijdstip van de schenking - gelden nu nieuwe waarderingsregels. Maw: de waarde van het geschonken roerend of onroerend goed wordt nu geïndexeerd tot de dag van het overlijden van de schenker.

Wil u discussies onder hun erfgenamen vermijden, dan is het interessant om het volgende te doen. Stel dat u drie kleinkinderen hebt die behoorlijk in leeftijd verschillen. U wil hen graag op hun achttiende een gelijkwaardige schenking geven, maar niet dat er bij uw overlijden gedoe ontstaat. U kan dan bijvoorbeeld bij kleinkind twee en drie bedragen schenken die reeds geïndexeerd zijn op basis van de consumptieprijzen. Zo zullen de ingebrachte bedragen gelijk zijn bij uw overlijden.

Mogelijke alternatieven

Bij een schenking geldt het principe: gegeven is gegeven. Enkel tussen echtgenoten onderling zijn schenkingen herroepbaar.

Wil u een som liever pas na uw dood aan iemand schenken, maar dan zonder testament, dan is een levensverzekering een alternatief. Zo’n verzekering kunt u eenvoudig op naam van iemand anders zetten. Het grote voordeel: u kunt de begunstigde altijd wijzigen én het geld blijft tot uw laatste snik van uzelf.

Binnen de waaier aan levensverzekeringen is de tak 21-verzekering een interessante optie. Die biedt u een gewaarborgd rendement, die een stuk hoger ligt dan bij een gewone spaarrekening, op voorwaarde dat het geld minstens acht jaar onaangeroerd blijft. Zo kunt u de begunstigde die u aanduidt nog een extraatje meegeven.

Tip: Hier vindt u een uitgebreid overzicht van tak 21-spaarverzekeringen tegen lage instapkosten.