De transformatie van bankieren door de eeuwen heen: van geld aan de tempelier geven tot de app op uw smartphone

0
Reageer
De transformatie van bankieren door de eeuwen heen: van geld aan de tempelier geven tot de app op uw smartphone

Een bank anno 2017 lijkt al lang niet meer op de bank anno 1967, en in de verste verte niet op de bank anno 1517. Als financiële instelling speelde de bank een sleutelrol in de ontwikkeling van de wereldeconomie, terwijl ze zelf ook constant evolueerde.

De praktijk van geld in bewaring geven en geld lenen gaat vér terug, tot de 18e eeuw voor Christus. Zowel in Egypte als in het oude Babylonië gaven rijke mensen hun waardevolle voorwerpen in bewaring aan de lokale tempel. Niemand durfde die plekken te beroven, was de redenering. Babylonische priesters leenden in de tijd van koning Hammurabi (18e eeuw v.Chr.) ook geld uit.

In de 5e eeuw voor Christus kenden de oude Grieken al een soort overschrijvingsysteem: Atheense zakenlieden brachten hun geld naar de lokale bank, kregen daar een bewijs van, en met dat bewijs konden ze in een andere bank hun geld innen. Ze wisselden ook vreemde valuta.

De katholieke kerk hield in de 12e eeuw niet zo van geld, en zeker niet van het beroep geldlener, dat verboden was voor christenen. Voor de joden gold dat verbod niet, en omdat zij veel andere beroepen dan weer niet mochten uitvoeren, specialiseerden ze zich langzaamaan steeds meer in bankzaken.

Beloning voor risico

De blauwdruk van ons modern bankwezen is te vinden in de late middeleeuwen in het noorden van Italië. In welvarende steden als Firenze en Venetië waren goudsmeden verantwoordelijk voor de creatie van munten. Handelaren riepen hun hulp daarnaast in bij het controleren van goudstukken. Door de munt op een marmeren tafelblad - banca, in het Italiaans - te laten vallen, konden de smeden horen hoe zuiver de munt was. Daarnaast beoordeelde de goudsmid of banchiere ook de waarde van vreemde valuta en wisselde hij die tegen een kleine vergoeding om voor lokale munten. In de 14e en 15e eeuw slaagden de Noord-Italiaanse kooplieden er trouwens in een groot deel van de joodse bankactiviteiten naar zich toe te trekken. Ze mochten van de paus dan wel geen rente heffen, maar dat omzeilden ze creatief door de rente als 'gift' of 'beloning voor risico' te omschrijven in hun boekhouding.

Omdat goudtransporten gevaarlijk waren, namen de Italiaanse geldwisselaars goud in bewaring in veilige kluizen. In ruil kreeg de eigenaar een bewijs: de wissel avant la lettre. Hiermee konden mensen hun geld weer opvragen bij de smid, maar na verloop van tijd gingen ze er ook rechtstreeks mee betalen. Het papieren geld was geboren.

Fictieve waarde

De volgende stap werd het uitschrijven van kredieten. Aangezien het grootste deel van het goud in de kluizen bleef liggen, omdat de mensen gemakshalve met wissels betaalden, begonnen banken het uit te lenen aan derden. Zolang de reputatie van de bankier hoog bleef, was het immers onwaarschijnlijk dat iedereen tegelijk zijn goud zou komen opeisen. Banken konden dus meer wissels uitschrijven dan er goud in de kluizen lag en leenden naar schatting dan ook minstens tien maal zoveel uit. Op die manier creëerden ze nieuw geld met een weliswaar fictieve, maar toch algemeen aanvaarde waarde. Deze praktijk is tot op vandaag een van de belangrijkste functies van de bank gebleven. 

De eerste geldautomaat in België werd geïnstalleerd in... 1979! En niet veel later werd het mogelijk om in winkels elektronisch te betalen. Deze evoluties maakten cash geld opnemen bij de bank steeds minder nodig en brachten zo een eerste vermindering van het aantal bankkantoren op gang.

In de jaren 90 werden de lokale kantoren verder ingeperkt door fusies en sinds de digitalisering zit de uitdunning van het kantorennetwerk helemaal in een stroomversnelling.

Voor de klant gaat het nu allemaal veel sneller: enkele klikken volstaan om via uw computer, tablet of smartphone uw rekeningen te raadplegen en verrichtingen te doen. Heel wat websites en apps richten zich daarnaast specifiek op het geven van advies of op het vergelijken van verschillende formules rond bijvoorbeeld sparen, hypothecaire of andere leningen, waardoor u ook daarvoor niet meer naar de bank hoeft te lopen.

En hoe het er binnen 5, 50 of 500 jaar zal uitziet? Dat durft niemand nog te voorspellen.

Vindt u het artikel interessant? Geef uw score
(1 stem, gemiddeld 4 van de 5)


Categorie: Algemeen nieuws over sparen