Geen extra expertise nodig voor woonlening

22 september 2021

Vanaf begin volgend jaar moeten ook de Belgische banken eerst een schatting van de waarde van een onroerend goed maken vooraleer ze een lening daarvoor verstrekken, maar dat betekent niet noodzakelijk dat er een externe schatter ter plaatse moet gaan en er bijkomende kosten zijn.

De Europese bankenautoriteit EBA harmoniseerde de regels waaraan banken in heel Europa moeten voldoen vooraleer ze een vastgoedlening toestaan. Ze zijn al van toepassing sinds 30 juni 2021, maar de Nationale Bank van België – de toezichthouder voor ons land – hanteert echter een tolerantiemarge van zes maanden wegens de Covid-crisis. De Belgische banken tijd hebben zo tot 31 december 2021 tijd om zich hieraan aan te passen.

De regels stellen dat de banken bij het toekennen van een lening moeten uitgaan van een voorzichtig geschatte waardering van de woning. De schatting die daarvoor moet gebeuren, kan zowel door een interne als een externe schatter uitgevoerd worden. Dit kan door een bezoek ter plaatse, maar ook door gebruik te maken van geavanceerde statistische modellen die voldoen aan de EBA-verplichtingen, aldus de Nationale Bank.

De Nationale Bank verwacht dat de Belgische banken in de meeste gevallen gebruik zullen maken van de statistische modellen om de waarde van een niet-zakelijk onroerend goed zoals een woning te bepalen. Een plaatsbezoek is alleen nodig als bijvoorbeeld de waarde van het pand met onvoldoende zekerheid kan worden bepaald, de database onvoldoende panden met gelijkaardige karakteristieken bevat of er pand-specifieke eigenschappen in acht genomen dienen te worden, zegt ze.

Gezien de verwachting dat Belgische banken zich kunnen baseren op vermelde statistische modellen voor de waardering van de woning, is van een verplichte bijkomende expertise dus geen sprake. En dus evenmin van de kosten daarmee verbonden, aldus nog de Nationale Bank. Dit belet niet dat banken toch een externe expertise kunnen vragen als ze dat zelf nodig achten, maar ze is hier dus niet toe verplicht door de regelgever.

Als het resultaat van de schatting afwijkt van de aankoopprijs van de woning, moet de bank daar rekening mee houden bij het bepalen van de hoogte van de lening, maar dat betekent niet noodzakelijk dat het bedrag dat kan worden geleend fel wordt beperkt. Het beleid van de Nationale Bank staat immers toe dat banken voor mensen die voor het eerst een woning kopen 35 % van de leningen mogen verstrekken die hoger zijn dan 90% van de waarde van het onroerend goed.